Waarom blijft chronische pijn bestaan als het lichaam genezen is?

Waarom blijft chronische pijn bestaan als het lichaam genezen is?

Wanneer je je hand verbrandt of je enkel verstuikt, is pijn een nuttig waarschuwingssignaal. Het vertelt je dat er schade is en dat je lichaam tijd nodig heeft om te herstellen.
Maar wat als de pijn maanden of zelfs jaren blijft bestaan, terwijl er geen duidelijke schade meer te vinden is? Dat is één van de grote vragen binnen de moderne pijnwetenschap.

‍

Pijn is meer dan een signaal uit het lichaam

Lange tijd werd gedacht dat pijn eenvoudig werkte: er ontstaat schade in het lichaam, zenuwen sturen een signaal naar de hersenen en je voelt pijn.
Vandaag weten we dat het brein een veel actievere rol speelt.
De hersenen ontvangen niet alleen informatie uit het lichaam, ze proberen ook voortdurend te voorspellen wat er gebeurt. Op basis van eerdere ervaringen maken ze inschattingen over wat ze verwachten te voelen, zien of horen.

Neurowetenschappers noemen dit principe predictive coding of het Bayesiaanse brein.

‍

De hersenen als voorspellingsmachine

Stel dat je door een donker huis loopt. Je hoort een geluid op de trap. Je hersenen proberen onmiddellijk te voorspellen wat dat geluid betekent. Is het de wind? Een huisdier? Iemand die naar boven loopt?
Je brein wacht niet passief op alle informatie. Het maakt voortdurend voorspellingen en vergelijkt die met de werkelijkheid.

Hetzelfde mechanisme gebeurt bij pijn.
De hersenen gebruiken eerdere ervaringen om te voorspellen wat er in het lichaam gebeurt. Meestal werkt dat uitstekend. Maar soms kan dit systeem ontsporen.

‍

Wanneer het brein pijn blijft verwachten

Bij chronische pijn hebben de hersenen vaak gedurende lange tijd pijnsignalen ontvangen, daardoor ontstaat een sterk intern model dat pijn verwacht.
Wanneer de signalen uit het lichaam vervolgens onduidelijk of tegenstrijdig worden, kunnen de hersenen die verwachting gebruiken om de ontbrekende informatie aan te vullen.

Met andere woorden: het brein verwacht pijn en blijft daarom pijn waarnemen.

De pijn is dan niet ingebeeld. De pijnervaring is volledig echt.
Het verschil is dat de pijn niet langer uitsluitend wordt aangestuurd door schade in het lichaam, maar ook door veranderingen in de hersennetwerken die pijn verwerken.

‍

Een vicieuze cirkel

Na verloop van tijd kan een zelfversterkende lus ontstaan.

• Het brein verwacht pijn.

• Daardoor wordt meer aandacht besteed aan pijnsignalen.

• Die verhoogde aandacht versterkt de pijnervaring.

• De hersenen krijgen opnieuw bevestiging dat er pijn aanwezig is.

• De verwachting van pijn wordt nog sterker.

Zo ontstaat een vicieuze cirkel waarin pijn zichzelf in stand houdt. Dit verklaart waarom sommige mensen pijn blijven ervaren nadat een blessure, operatie of ontsteking al lang genezen is.

‍

Wat gebeurt er in de hersenen?

Onderzoek toont aan dat chronische pijn niet beperkt blijft tot één hersengebied.

Verschillende netwerken raken betrokken:

• Gebieden die lichamelijke signalen verwerken (sensorische gebieden).

• Gebieden die emoties reguleren.

• Geheugennetwerken die eerdere pijnervaringen opslaan.

• Hersengebieden die normaal pijn onderdrukken.

Wanneer deze netwerken uit balans raken, kan het brein moeite krijgen om onderscheid te maken tussen een werkelijk gevaarlijk signaal en een foutieve voorspelling.

‍

Hoe kan neuromodulatie helpen?

Als chronische pijn deels ontstaat door veranderingen in hersennetwerken, ontstaat ook de mogelijkheid om die netwerken opnieuw te beïnvloeden.
Dat is precies waar neuromodulatie zich op richt.
Technieken zoals Transcraniële Magnetische Stimulatie (TMS) en Transcraniële Elektrische Stimulatie (TES) beïnvloeden de activiteit van specifieke hersengebieden die betrokken zijn bij pijnverwerking.

Het doel is niet om pijn simpelweg te maskeren. Het doel is om de verstoorde balans in de hersennetwerken te herstellen, zodat het brein opnieuw beter kan onderscheiden welke signalen werkelijk belangrijk zijn en welke niet. Hierdoor kunnen foutieve pijnvoorspellingen geleidelijk afnemen.

‍

Een nieuwe kijk op chronische pijn

De moderne neurowetenschap leert ons dat chronische pijn veel complexer is dan vroeger werd gedacht.

Pijn is niet altijd een directe weerspiegeling van schade in het lichaam. Soms ontstaat pijn doordat het brein vastloopt in patronen van verwachting, aandacht en interpretatie.
Dat betekent niet dat de pijn minder echt is.
Integendeel!
Maar het opent wel nieuwe mogelijkheden voor behandeling.
Want als hersennetwerken kunnen leren om pijn in stand te houden, dan kunnen ze ook opnieuw leren om die pijn los te laten.

‍

Bij BRAI3N onderzoeken en behandelen we chronische pijn vanuit deze moderne neurobiologische visie, waarbij de hersenen een centrale rol spelen in zowel het ontstaan als het herstel van chronische pijn.

‍