Chronische pijn is meer dan een pijnsignaal

Professor Dirk De Ridder over "BurstDR":

Hoe natuurlijke hersensignalen een nieuwe benadering van chronische pijn inspireerden

‍

Een Belgische pionier in de internationale ontwikkeling van neuromodulatie

Professor Dirk De Ridder, medeoprichter van BRAI3N, stond mee aan de basis van BurstDR: een geavanceerde vorm van ruggenmergstimulatie voor de behandeling van chronische pijn.

In een interview met het internationale vakblad Orthopedic Design & Technology licht professor De Ridder toe hoe het concept ontstond, waarin BurstDR verschilt van traditionele ruggenmergstimulatie en hoe wetenschappelijk onderzoek de technologie in de loop van de jaren verder heeft verfijnd.

De naam van de technologie bevat een rechtstreekse verwijzing naar haar oorsprong: de letters DR in BurstDR staan voor De Ridder.

Chronische pijn is meer dan een pijnsignaal

Pijn heeft in de eerste plaats een beschermende functie. Ze waarschuwt ons voor schade of gevaar en zet ons ertoe aan om ons gedrag aan te passen.

Bij chronische pijn blijft het pijnsysteem echter actief, ook wanneer die voortdurende waarschuwing haar oorspronkelijke beschermende functie grotendeels heeft verloren. De pijn wordt dan niet alleen een lichamelijke ervaring. Ze kan ook het dagelijkse functioneren, de slaap, de concentratie, de stemming en de levenskwaliteit beïnvloeden.

Mensen met chronische pijn ervaren daarom vaak meer dan alleen de pijnsensatie zelf. Ze kunnen ook te maken krijgen met:

• angst voor beweging of nieuwe pijn;

• een voortdurende alertheid voor lichamelijke signalen;

• piekeren over toekomstige pijn;

• gevoelens van machteloosheid;

• emotionele uitputting;

• een afname van sociale en professionele activiteiten.

Professor De Ridder maakt in het interview een onderscheid tussen twee dimensies van pijn.

Enerzijds is er de sensorische “pijnlijkheid”: waar bevindt de pijn zich, hoe intens is ze en welk soort pijn wordt ervaren?

Anderzijds is er het “lijden” dat met de pijn gepaard gaat: hoeveel emotionele betekenis krijgt de pijn en welke impact heeft ze op het leven van de patiënt?

Een doeltreffende behandeling van chronische pijn moet volgens deze visie dus niet alleen aandacht hebben voor het lichamelijke pijnsignaal, maar ook voor de bredere netwerken die bepalen hoe belastend en bedreigend de pijn wordt ervaren.

Wat is ruggenmergstimulatie?

Ruggenmergstimulatie, ook spinal cord stimulation of SCS genoemd, is een invasieve neuromodulatietechniek. Via een geïmplanteerd systeem worden milde elektrische signalen toegediend ter hoogte van het ruggenmerg.

Deze elektrische signalen veranderen de manier waarop pijninformatie van het lichaam naar de hersenen wordt doorgegeven en verwerkt.

Ruggenmergstimulatie bestaat al meerdere decennia. Traditionele systemen maakten vooral gebruik van zogenaamde tonische stimulatie: een regelmatig en continu patroon van elektrische pulsen.

Dat type stimulatie bootst één van de manieren na waarop zenuwcellen met elkaar communiceren. Het zenuwstelsel gebruikt echter niet uitsluitend regelmatige, tonische activiteit.

Zenuwcellen kunnen hun signalen ook in korte, georganiseerde groepen afvuren. Dit wordt "burst firing" genoemd.

De inspiratie achter BurstDR

Het concept van BurstDR ontstond vanuit de gedachte dat neuromodulatie de natuurlijke werking van het zenuwstelsel zo goed mogelijk moet nabootsen.

Professor De Ridder verwijst daarbij naar de Catalaanse architect Antoni Gaudí, die zich bij zijn ontwerpen sterk liet inspireren door vormen en structuren uit de natuur.

De centrale gedachte was vergelijkbaar:

Wanneer we een biologisch systeem willen beïnvloeden, moeten we proberen de natuurlijke taal van dat systeem te spreken.

Waar klassieke ruggenmergstimulatie hoofdzakelijk tonische activiteit nabootst, werd BurstDR ontwikkeld om burst firing na te bootsen.

Burstactiviteit treedt in de hersenen en het zenuwstelsel onder meer op wanneer een prikkel opvallend, relevant of betekenisvol is. Het vormt een krachtig communicatiesignaal dat andere neurale activiteit kan beïnvloeden.

Door een dergelijke natuurlijke signaalstructuur na te bootsen, probeert BurstDR pijnverwerking op een meer gerichte manier te moduleren.

Niet alleen de pijn, maar ook de emotionele impact

Volgens professor De Ridder is een belangrijk verschil met traditionele stimulatie dat BurstDR ontworpen werd om zowel de laterale als de mediale pijnsystemen te beïnvloeden.

De laterale pijnbanen zijn vooral betrokken bij de sensorische kenmerken van pijn, zoals de plaats en de intensiteit.

De mediale pijnsystemen zijn sterker verbonden met de emotionele en motivationele aspecten van pijn: hoe bedreigend voelt de pijn, hoeveel aandacht vraagt ze en hoeveel lijden veroorzaakt ze?

Onderzoek naar BurstDR rapporteerde niet alleen veranderingen in pijnintensiteit. Er werden ook verbeteringen beschreven in de emotionele en mentale impact van chronische pijn.

Een van de onderzochte aspecten is pijncatastroferen. Daarmee wordt bedoeld dat iemand voortdurend aan de pijn denkt, zich machteloos voelt of verwacht dat de pijn steeds erger zal worden.

Pijncatastroferen betekent niet dat de patiënt zich de pijn inbeeldt. Het is een reëel neuropsychologisch proces dat de aandacht voor pijn kan versterken en de ervaren belasting kan vergroten.

Een stimulatievorm die ook deze emotionele pijnnetwerken beïnvloedt, kan daarom een andere klinische impact hebben dan een behandeling die zich uitsluitend richt op de lichamelijke pijnsensatie.

Het principe “minder is meer”

BurstDR werd aanvankelijk continu en met relatief hoge stimulatieamplitudes toegediend.

Verdere wetenschappelijke en klinische inzichten leidden echter tot een belangrijke verandering. Bij BurstDR bleek méér stimulatie niet noodzakelijk een beter effect te geven.

Het uitgangspunt werd daarom:

“Less is more” — minder is meer.

Dit principe werd in de praktijk vertaald naar:

• het verlagen van de stimulatieamplitude;

• het niet voortdurend, maar intermitterend stimuleren;

• het toedienen van de laagst mogelijke effectieve dosis;

• het steeds nauwkeuriger richten van de stimulatie.

Met technologieën zoals FlexBurst360 kan de stimulatie over verschillende lichaamszones worden afgestemd.

Deze ontwikkeling past binnen een bredere evolutie in de neuromodulatie. Het doel is niet om zoveel mogelijk elektrische energie toe te dienen. Het doel is om het juiste neurale netwerk, met het juiste patroon, op het juiste moment en met de laagst noodzakelijke dosis te beïnvloeden.

Tien jaar verdere ontwikkeling

BurstDR werd in de Verenigde Staten in 2016 voor het eerst toegelaten voor gebruik met bepaalde ruggenmergstimulatiesystemen. Daarna volgden verdere technologische ontwikkelingen en nieuwe toepassingen.

In 2019 volgde in de Verenigde Staten een toelating voor laaggedoseerde BurstDR-neurostimulatie met systemen die niet regelmatig opgeladen hoeven te worden.

In 2022 werd het Proclaim Plus-systeem met FlexBurst360 geïntroduceerd. Daarmee kan de stimulatie over maximaal zes verschillende gebieden van de romp en ledematen worden afgestemd.

In 2023 volgden Amerikaanse toelatingen voor specifieke patiëntengroepen, waaronder patiënten met chronische pijn door diabetische perifere neuropathie en bepaalde patiënten met chronische rugpijn die niet in aanmerking komen voor een corrigerende operatie.

Deze toelatingen gelden voor specifieke systemen en indicaties in de Verenigde Staten. Ze mogen niet automatisch worden vertaald naar andere landen, systemen of patiëntengroepen.

Van wetenschappelijke hypothese naar klinische technologie

Het verhaal van BurstDR is een voorbeeld van translationele neurowetenschap.

Translationele neurowetenschap probeert fundamentele kennis over de werking van de hersenen en het zenuwstelsel te vertalen naar klinische toepassingen die patiënten kunnen helpen.

De ontwikkeling doorloopt daarbij verschillende stappen:

1. begrijpen hoe zenuwcellen informatie verwerken;

2. een hypothese formuleren over hoe een verstoord netwerk kan worden beïnvloed;

3. een stimulatiepatroon ontwikkelen dat bij die hypothese aansluit;

4. de technologie klinisch onderzoeken;

5. de behandeling verder aanpassen op basis van de resultaten.

In 2023 publiceerden Sven Vanneste en Dirk De Ridder in het wetenschappelijke tijdschrift Brain Stimulation onderzoek naar de invloed van BurstDR op de balans tussen pijninput en pijnonderdrukking in de hersenen bij chronische neuropathische pijn.

Dit onderzoek ondersteunt de gedachte dat ruggenmergstimulatie niet alleen lokaal ter hoogte van het ruggenmerg werkt, maar ook veranderingen kan teweegbrengen in de manier waarop de hersenen pijninformatie verwerken.

BurstDR en BRAI3N:

invasieve en niet-invasieve neuromodulatie onder één visie

BRAI3N benadert neuromodulatie als een breed en geïntegreerd behandelveld. Daarbij beperken we ons niet tot niet-invasieve technieken, maar omarmen we ook de mogelijkheden van invasieve neuromodulatie.

BurstDR is een invasieve neuromodulatietechniek waarbij via een geïmplanteerd ruggenmergstimulatiesysteem elektrische signalen worden toegediend. Binnen BRAI3N zal deze expertise worden aangeboden naast onze bestaande niet-invasieve neuromodulatietechnieken, waaronder transcraniële magnetische stimulatie, transcraniële elektrische stimulatie en neurofeedback.

De uitbouw van invasieve neuromodulatie gebeurt in samenwerking met professor dr. Jean-Pierre Van Buyten, anesthesist en pijnspecialist. Deze samenwerking wordt georganiseerd binnen BRAI3N en in samenwerking met AZ Vitaz in Sint-Niklaas.

Hoewel invasieve en niet-invasieve neuromodulatie technisch van elkaar verschillen, vertrekken ze vanuit dezelfde wetenschappelijke visie: een verstoord hersen- of zenuwnetwerk zo gericht, doeltreffend en individueel mogelijk beïnvloeden.

Daarbij staan enkele principes centraal:

de behandeling afstemmen op het betrokken neurale netwerk;
het natuurlijke functioneren van hersenen en zenuwstelsel zo goed mogelijk benaderen;
niet méér stimuleren dan noodzakelijk;
behandelresultaten voortdurend toetsen aan wetenschappelijk onderzoek;
rekening houden met zowel de lichamelijke symptomen als de bredere impact op het functioneren en welzijn van de patiënt.

Door invasieve en niet-invasieve neuromodulatie binnen één expertisecentrum samen te brengen, wil BRAI3N patiënten een breder en meer geïntegreerd behandelperspectief bieden. Niet één techniek staat daarbij centraal, maar de vraag welke vorm van neuromodulatie het best aansluit bij het klachtenprofiel, het betrokken netwerk en de individuele patiënt.

De bijdrage van professor Dirk De Ridder aan de ontwikkeling van BurstDR sluit rechtstreeks aan bij deze visie: neuromodulatie steeds gerichter, persoonlijker en sterker biologisch onderbouwd maken.

Een blijvende evolutie

Ook na tien jaar blijft BurstDR verder evolueren.

Toekomstig onderzoek kan onder meer bestuderen hoe andere stimulatieparameters verder kunnen worden geoptimaliseerd, hoe stimulatie nog nauwkeuriger kan worden gericht en of verschillende stimulatievormen met elkaar kunnen worden gecombineerd.

De belangrijkste les uit de ontwikkeling van BurstDR is wellicht dat innovatie niet alleen ontstaat door krachtigere technologie te ontwikkelen.

Soms ontstaat vooruitgang juist door beter te begrijpen hoe het zenuwstelsel zelf werkt — en door vervolgens met minder energie, meer precisie en een natuurlijker patroon te stimuleren.

Zoals professor De Ridder het samenvat:

“Bij BurstDR is ‘minder is meer’ het uitgangspunt.”

‍

________________________________________

‍

Bron

Gebaseerd op het interview “Meet a Pioneer of Modern Neurostimulation for Pain Relief”, gepubliceerd door Orthopedic Design & Technology op 25 juni 2026.

Wetenschappelijke referentie:
Vanneste S, De Ridder D. BurstDR spinal cord stimulation rebalances pain input and pain suppression in the brain in chronic neuropathic pain. Brain Stimulation. 2023;16(4):1186–1195.

‍